کلم قمری – KOHLRABI

0

نام علمی :BRASSICA OLERACEA GONGYLODES
خانواده :BRASSICACEAE – شب بوها یا چلیپائیان
بومی منطقه :مناطق مرکزی دریای مدیترانه
نام های دیگر :German turnip ، turnip cabbage

کلم قمری

دانستنی های علمی:

کلم ها از زمان های بسیار قدیم در سواحل دریای مدیترانه، آسیای صغیر و سواحل غربی اروپا به صورت خودرو می روییدند و هنور هم به صورت خودرو در انگلیس، دانمارک و شمال غربی فرانسه یافت می شود. کلم های خودرو در این مناطق چندساله اند، دارای تعداد زیادی برگ و انشعابات شاخه ای هستند و در سال دوم پس از جوانه زدن به گل می نشینند. به هر حال انواع مختلف کلم های امروزی نمی توانند از یک گونه خودوری خاصی به وجود آمده باشند. به نظر می رسد که کلم گل در مناطق شرقی دریایی مدیترانه و کلم قمری در مناطق مرکزی دریای مدیترانه به وجود آمده اند. در حالی که منشأ سایر کلم ها در سواحل اقیانوس اطلس است.
برگ ها و دانه های روغنی کلم ها از چندین هزار سال پیش مورد استفاده قرار می گرفت. اولین گزارشات در مورد کلم ها مربوط به رومیان و یونانیان قدیم است. در آن زمان پراکندگی انواع کلم ها عنوان شده بود. انواع کلم ها در قرن ۸ میلادی در اروپا شناخته شدند و ابتدا در قرن ۱۱ میلادی وجه تمایز کلم پیچ قرمز و کلم پیچ سفید مشخص گردید. در قرن ۱۶ میلادی کلم پیچ میلان، کلم قمری و کلم گل و در قرن ۱۸ کلم تکمه گزارش گردیدند.

خصوصیات گیاهشناسی:

کلم قمری ( کلم سر) گیاهی یک ساله است. قسمت مصرفی این گیاه قسمتی از ساقه آن می باشد که به صورت کُرَوی شکل و گوشتی در روی خاک قرار می گیرد.
کلم قمری را به صورت پخته در غذاها مصرف می کنند. این گیاه به نام های کلم سر و کلم چهل روزه نیز شناخته می شود و در ایران نیز زیاد کشت می گردد .
در کلم قمری، ساقه هوایی آن که ضخیم می شود مورد تغذیه قرار می گیرد. در بعضی از کشورها نیز از برگ آن استفاده می کنند.
کلم قمری به رنگ های سفید، آبی و بنفش دیده می شود. طول دوره رویش این گیاه بسیار کوتاه است و به عبارت دیگر مدت کمی زمین را اشغال می کند و از این نظر می توان این گیاه را به راحتی در تناوب زراعی قرار داد.

شرایط محیط رشد:

این نوع کلم معمولاً در سطوح کوچک کشت می شود زیرا کارهای زراعی آن مشکل تر از سایر کلم ها است، زمین مورد کاشت شبیه زمین کلم های دیگر است. این گیاه را می توان در همه نوع آب و هوا کشت نمود. به علت کوتاه بودن عمر این گیاه به مواد غذایی کمتری احتیاج است. با توجه به کشت های قبل، حدود ١٠٠ کیلو ازت،٨٠ کیلو فسفر و ١٨٠ کیلو پتاس به ازای یک هکتار در نظر می گیرند. کودهای ازته را معمولاً به صورت کود سرک در دو مرحله به زمین می دهند.
آبیاری پس از یک دوره خشک و طولانی باعث ترکیدگی ساقه خوراکی می شود.

خواص درمانی و کاربردهای صنعتی:

کلم قمری، منبعی غنی از ویتامین ث، ویتامین دی و فلزاتی مانند کلسیم، فسفر، پتاسیم و نیز ترکیبات سولفیدی و آلدئیدی است. اندکی هم ویتامین های گروه آ و ب دارد.
آش کلم قمری و کلم پلویی مشهورترین غذاهایی هستند که با این نوع کلم تهیه می شوند.
استفاده از کلم قمری در کمک به پیشگیری از سرطان،بیماری های التهابی و کمک به درمان سوء هاضمه مؤثر است.
همچنین بر اثر تحقیقات انجام شده کلم قمری به دلیل دارا بودن ترکیبات مفید لوتون و زیکسانتین در محافظت از چشم و پیشگیری از ضعف بینایی تأثیر دارد.

ارزش غذایی:

هر صد گرم از بخش خوراکی کلم قمری شامل، ۱۱۳ کیلوژول (۲۷ کیلوکالری) انرژی، ۶.۲ گرم کربوهیدرات ها، ۲.۶ گرم قند، ۳.۶ گرم فیبر خام، ۰.۱ گرم چربی، ۱.۷ گرم پروتئین، ۰.۰۵ میلیگرم ویتامین ب۱ (تیامین)، ۰.۰۲ میلیگرم ویتامین ب۲ (ریبوفلاوین)، ۰.۴ میلیگرم ویتامین ب۳ (نیاسین)، ۰.۱۶۵ میلیگرم ویتامین ب۵ (پانتوتنیک اسید)، ۰.۱۵ ویتامین ب۶، ۱۶ میکروگرم ویتامین ب۹ (فولات)، ۶۲ میلیگرم ویتامین ث، ۰.۴۸ میلیگرم ویتامین ای، ۲۴ میلیگرم کلسیم، ۰.۴ میلیگرم آهن، ۱۹ میلیگرم منیزیم، ۰.۱۳۹ میلیگرم منگنز، ۴۶ میلیگرم فسفر، ۳۵۰ میلیگرم پتاسیم و ۲۰ میلیگرم سدیم می باشد.

تکثیر و برداشت:

معمولاً بذر کلم قمری را از اوایل فروردین ماه تا پایان تیرماه بنا به شرایط آب و هوای محل می کارند .انواع زودرس آن را می توان از اوایل بهمن ماه در خزانه کشت نمود. دوره پرورش در خزانه ۶ ـ ٨ هفته است. کاشت و نشاء در زمین اصلی بسته به نوع واریته متفاوت است و معمولاً برای انواع زودرس فواصل ٢۵ ×٣٠ سانتیمتر و برای انواع تابستانه٣٠ ×٣٠سانتیمتر در نظر می گیرند. انواع پاییزه را به فواصل ٣٠ × ۴٠ سانتیمتر کشت می کنند.
عمل برداشت به راحتی با چاقوی تیز انجام می گیرد. انواع زودرس و متوسط رس را می توان در ٢ ـ٣ بار برداشت نمود. مقدار محصول در بهار بین٢٠ ـ٣٠ تن و در پائیزه بین ۶٠ ـ ٧٠ تن در هکتار است. کلم قمری در دمای ١ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی ٩٠ درصد تا ۴۵ هفته قابل نگهداری است.

: منابع
http://en.wikipedia.org/wiki/Kohlrabi
http://fa.wikipedia.org/wiki/
http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Brassica+oleracea+gongylodes
پیوست، غ.ع. ۱۳۸۵. سبزیکاری. انتشارات دانش پذیر، چاپ چهارم، ۴۸۷ صفحه.

۰