شب بوی معمولی – BROMPTON STOCK

0

نام علمی :MATTHIOLA INCANA
خانواده :BRASSICACEAE – شب بوها یا چلیپائیان
بومی منطقه :اروپا
نام های دیگر :hoary stock و tenweeks stock و شب بوی استاکس و شب بوی ماتیولا و stock

شب بوی معمولی

دانستنیهای علمی : Matthiola incana گونه ای از گیاهان گل دهنده جنس Matthiola می باشد. اسم عمومی stock عموماَ به این گونه اطلاق می شود. در آمریکای جنوبی به نام hoary stock و tenweeks stock نیز شناخته می شود.گیاهی عمومی در گیاهان باغچه ای بوده در انواع مختلف رنگ ها دیده می شود. گیاهان بسیاری از این گونه عطر بسیار قوی داشته و فضا را معطر می کنند و برای تزئیـن تپه ها، حاشیه ها، گلدان و یا به صورت دستـه گل مورد استفاده قرار می گیرد.
خصوصیات ظاهری : برخی از شب بو ها یکساله رشد می کنند. این رقم ها در بهار دیده می شوند و علاوه بر آن نمای زیبایی در تابستان با گلهای خود بر جای می گذارند. برخی ارقام شب بو دوره ی رشدی بیشتری داشته و دوساله دوره ی رشد خود را سپری می کنند. گل آن به صورت خوشه انتهایی است. دارای انواع کم پر و پرپر بوده و به خاطر گلهای معطر آن ارزشمند است. برگ باریک , بیضی تا نیزه ای شکل به طول ۳-۸ سانتی متر است که در حالت معمول با موم سفید رنگی پوشیده شده است.این گیاه گلدانی عالی به دلیل مقاومت بالایش در مقابل سرما یکی از بهترین گزینه ها برای فصل زمستان و بهار بوده و گلهای بریدنی خوبی تولید می کند. از نظر ارتفاع متفاوت بوده و دارای انواع پاکوتاه به ارتفاع ۱۵-۲۰ سانتی متر, متوسط, پابلند به ارتفاع ۶۰-۹۰ سانتی متر است.
شرایط محیط رشد: نیاز به خاک نسبتاً حاصلخیز و مرطوب با زهکشی کامل که خنثی تا کمی قلیایی باشد دارد. از نظر تغذیه شب بو به کمبود پتاسیم حساس می باشد و در چنین شرایطی حاشیه برگهای مسنحال سوختگی از خود نشان می دهد. باید در محل آفتابگیر کشت گردد و نیاز به هوای خنک دارد. در نقاط سرد شب بوی معمولی را در بهار نشاء می کنند که در این حالت اواخر بهار گل می دهد. اغلب نشاء آن را در گلدان کشت می کنند و در طی زمستان در گلخانه سرد در دمای ۵ تا ۱۰ درجه سانتی گراد برای آن فراهم می کنند که اسفند ماه گلدانها را در بیرون قرار می دهند.
خواص درمانی و کاربردهای صنعتی: دانه های شب بو داروی مقوی غرایز جنسی، ادرار آور، خلط آور، محرک، اشتهاآور و مقوی می باشد و در درمان سرطان استفاده می شود و زمانی که با انگور مخلوط می گردد آن را به عنوان پادزهر نیش سمی استفاده می شود. در فضای سبز نیز بعنوان گل بریده، گلدانی و گل زینتی برای کاشت در حاشیه ها و تپه‌های گل و ایجاد زمینه رنگی در بهار در پارکها مورد استفاده قرار می‌گیرد. معمولاً انواع کم پر برای کاشت در حاشیه‌ها و انواع پر پر برای کاشت گلدانی و گل بریده کاربرد دارند. اصولاً کاشت توده‌ای گلها بهتر است بصورت تک رنگ صورت گیرد و اگر ترکیب رنگها مورد نظر بود با ایجاد نوارهای رنگین می‌توان یک هماهنگی و هارمونی مناسب بوجود آورد.
آفات و نحوه مبارزه با آن : شب بوها بیش از سایر گلها در معرض حمله شته قرار می‌گیرد، این آفت با مکیدن شیره گیاه باعث ضعیف شدن بوته و خراب شدن برگهای آن می‌شود. به محض مشاهده از اوایل پائیز تا موقع گل دادن بوته‌ها را باید هر دو هفته یکبار با محلول یک تا یک و نیم درهزار مالاتیون سیا نامید و یا دیازینون سم‌پاشی نمود و البته شستشوی برگهای آلوده به شته توسط آب نیز موثر است. برای پیشگیری از ابتلا به بیماریهای قارچی باید از تداوم رطوبت بالای خاک جلوگیری نمود. سفیدک داخلی شب بو، ساقه‌های مبتلا اغلب به شدت کج شده و رشد گل ها با اشکال روبرو می‌شود. لکه‌های زرد روی برگها سرانجام قهوه‌ای رنگ می‌شوند. برای مبارزه بوته‌ها را درچند نوبت با قارچ‌کش سم‌پاشی می‌کنند. اگر تعداد بوته‌های آلوده کم است آنها را از خاک خارج نموده و می‌سوزانند. زنگ شب بو، ابتدا در سطح برگها لکه‌های مدور یا بیضی سفید یا زرد نمایان می‌شود و برگهایی که در حال خشک شدن هستند بیشتر مورد حمله این قارچ قرار می‌گیرند. برای مبارزه شیمیایی به محض ظهور علائم بیماری بوته‌ها را با قارچ کش به نسبت دو در هزار سم‌پاشی شوند.روش دیگر مبارزه در آوردن بوته‌های آلوده و سوزاندن آنهاست.
نحوه تکثیر گیاه: به جهت کاشت شب بوی معمولی به روش خزانه کاری بذر را از اواسط تا اواخر بهار به عمق نیم سانتی متر در خزانه می کارند. دوره جوانه زدن این بذر در ۱۸ درجه سانتیگراد ۴ – ۲ هفته است. برای کشت آن بصورت نشا کاری پس سرمای زمستانه به فاصله ۴۰×۳۰ سانتی متر در زمین اصلی نشا می کنیم و برای کاشت مستقیم از اواسط تا اواخر بهار بذر این گل را ردیفی به فاصله ۴۰ سانتی متر کاشته و زمان گل دهی این گیاه در فصل بهار گل می باشد.

: منابع
http://en.wikipedia.org/wiki/Matthiola_incana
http://mrseed.ir/products/seed/147117
http://parks.tehran.ir/default.aspx?tabid=92&ArticleId=726
http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=b757
http://www.naturalmedicinalherbs.net/herbs/m/matthiola-incana=stock.php
قاسمی قهساره، م.، م. کافی. ۱۳۸۴. گلکاری علمی و عملی. جلد اول. انتشارات گلبن، اصفهان، ۳۳۵ صفحه.

 

۱+