METOCLOPRAMIDE – متوکلوپرامید

0

نام لاتین: metoclopramide

نام فارسی: متوکلوپرامید

مصرف در حاملگی: B

گروه درمانی – دارویی: پـاراسمپاتومیمتیک‌، از داروهـای پـروکینتیک و ضـدتهوع و اسـتفراغ و آنتی‌ دوپامینرژیک

اشکال دارویی:

قرص Tab: 10mg
آمپول تزریقی Inj: 10mg/2ml
قطره دهانی Oral Drop: 4mg/ml – 60ml/15ml
کپسول ژلاتینی Gelatin Cap: 10mg

فارماکوکینتیک – دینامیک ، مکانسیم اثر:

جذب سریع و کامل گوارشی‌، حداکثر میزان پلاسمایی یک تا دو ساعت پس از مصرف‌، %٧۵ فراهمی زیسـتی‌، حجم توزیع بسیار وسیع‌، عبور از BBB و جفت‌، ترشح در شیر، مهار مرکزی‌گیرنده دوپامین‌، اثر از طریق افزایش حرکت GI در پاسخ به استیل کولین‌، افزایش تون دریچه کـاردیا در هـنگام اسـتراحت و افـزایش شدت و ضد انقباضات دستگاه گوارش فوقانی، آثار ضداستفراغی از طریق افزایش آستانه تحریک CTZ و تخلیه سریع معده %٨۵ دفع‌کلیوی و %۵ صفراوی‌. دفع دوفازی‌. نیمه عمر نهایی ‌۴ تا شش ساعت‌.

مصرف برحسب اندیکاسیون:

– ریفلاکس معده به مری
– درمان استفراغ ناشی از شیمی درمانی
– گاستروپارزی دیابتی
– جلوگیری از استفراغ‌های بعد از عمل
– تسهیل انتوباسیون روده کوچک
– کمک به تخلیه معده در پرتودرمانی‌
– مصارف جانبی‌: در سکسکه مقاوم همراه باکلرپرومازین، در القای شیردهی، میگرن، افت وضفیتی فشارخون، متوقف‌ کردن خون‌ریزی از واریس مری

تداخلات مهم:

دارویی‌:

– مصرف همزمان با فنوتیازین‌ها ممنوع به علت عوارض اکستراپیرامیدال‌؛
– افـزایش سـمیت لیتیـم با دادن متوکلوپرامید؛
– احتمال تداخل با داروهای سیستم عصبی شامل ضدصرع‌ها، ضدافسردگی‌ها و سمپاتومیمتیک‌ها؛
– از بین‌رفتن اثر دارو با آنالژزیک‌های اوپیوئیدی و آنتی‌موسکارینیک‌ها؛
– کاهش جذب دیگوکسین و افزایش جذب آسپیرین و استامینوفن‌؛
– آثـار ضـد بروموکریپتین‌؛
– تـاثیر بـر جذب گوارشی سایر داروهای خوراکـی‌؛
– اصلاح میزان انسولین مصرفی در بیماران دیابتیک
آزمایشگاهی‌: افزایش سطح پرولاکتین و آلدوسترون سرم‌.

موارد منع مصرف و احتیاط:

منع مصرف‌: شرایطی که ایجاد انقباض، خطر دارد مثل خون‌ریزی گوارشی‌، پرفوراسیون و انسداد در دستگاه گوارش، فئوکروموسیتوم‌، صرع‌، حساسیت به دارو.

احتیاط‌: دو انتهای طیف سنی‌، نارسایی‌کلیه، نارسایی کبد، بیماران افسرده هـنگام کـار بـا مـاشین‌آلات و رانندگی

عوارض جانبی:

شایع‌ترین‌: عوارض خارج هرمی در دو دهم درصد از موارد، در افراد جوان‌، پیر، بچه‌ها و خانـم‌ها و در مصرف با دوز بالا شایع‌تر. غالبآ در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول‌ با دوز معمول و به شکل حرکات غیرارادی اندام‌ها، تورتیکولی و grimacing و در موارد نادرتر استریدور و تنگی نفس‌، علایـم شبه پارکینسون در درمان دراز مدت (‌بیش از ۶ ماه‌) و بهبود تدریجی ٣-‌٢ ماه پس از قطع دارو. دیس‌کینز تاخیری و غیرقابل برگشت در افراد مسن (‌به ویژه خانم‌ها) بی‌قراری‌، منگی‌، خستگی‌، سردرد،‌کم خوابی‌،‌ کانفیوژن‌، افسردگـی‌، تمایل به خودکشی‌.

مهم‌ترین‌: تشنج‌، توهم‌، گالاکتوره‌، آمنوره‌، ژنیکوماستی‌، ناتوانی جـنسی‌، احـتباس آب‌، افت یـا افـزایش فشارخون و نبض‌، اسهال‌، هپاتوتوکسیسیته‌، تکرر و عدم کنترل ادرار، نوتروپنی‌، لکوپنی‌، آگرانولوسیتوز، حساسیت و متهموگلوبینمی‌.

سایر عوارض‌: راش‌، تهوع‌، تب

مصرف در بارداری و شیر دهی:

ترشح در شیر، تجـویز براساس سنجیدن فواید دارو، تجـویز با احتیاط در بارداری‌.

مسمومیت و درمان:

علائـم‌: منگی‌، عدم قدرت جهت‌ یابی‌، عوارض اکستراپیرامیدال‌، علایـم موقتی هستند و بهبودی خـود بـه خـودی در یک شـبانه‌روز. بـا هـمودیالیز بـرداشت مـقدار کـمی دارو از پـلاسما،ایجاد متهـموگلوبینمی در نوزادان (‌درمان با متیلن‌بلو)‌.

درمان مسمومیت‌: اقدامات حمایتی و علامتی از بی‌پریدین می‌توان بـرای درمـان عـلایم خـارج هـرمی استفاده کرد.

توجهات پزشکی – پرستاری ، آموزش بیمار – خانواده:

– نیاز به رقیق‌کردن در تزریق وریدی با دوز بالا
– پوشاندن محلول تزریقی با فویل آلومینیومی برای محافظت از نور؛
– پایدار ماندن قرص‌ها تا ٣ سال و آمپول‌ها تا ۵ سال در درجه حرارت اتاق‌؛
– اضطراب و منگی در تزریق سریع‌؛
– بررسی دائم محلول‌ها از نـظر تـغییر رنگ‌؛
– کار با وسایل سنگین و رانندگی‌؛
– آموزش علایم دیستونی حاد و اقدامات لازم در صورت بروز

نام تجاری:

Plasil, Clopra , Demetic , Emetamid , Mexolone , Pladic , Plazilin , Reclomide , Reglan

۰