سرطان آندومتر-Endometrial cancer

0

تعریف
سرطان اندومتر (سرطان مخاط رحم) نوعی از سرطان است که از درون رحم آغاز می¬شود. رحم یک اندام توخالی و گلابی شکل در لگن زنان است، جاییکه تکامل جنین در آن رخ می¬دهد.
سرطان اندومتر از لایه سلول¬هایی آغاز می¬شود که سلول¬های پوششی رحم (اندومتریوم یا مخاط رحم) را تشکیل می¬دهند. گاهی سرطان اندومتر، سرطان رحم نیز نامیده می¬شود. دیگر انواع سرطان از جمله سارکومای رحم می¬تواند در داخل رحم ایجاد شود اما شیوع آنها بسیار کمتر از سرطان اندومتر است.
معمولاً سرطان اندومتر در مراحل اولیه تشخیص داده می¬شود چرا که مکرراً سبب خونریزی¬های غیر طبیعی واژینال شده که زنان را برای مراجعه به دکتر ترغیب می¬کند. اگر سرطان اندومتر سریع تشخیص داده شود، برداشت رحم با روش جراحی سبب بهبود و درمان سرطان می¬شود.

نشانه ها
علائم و نشانه های سرطان اندومتر می¬تواند شامل این موارد باشد:
• خونریزی واژینال پس از یائسگی
• خونریزی بین دوره¬های قاعدگی
• خروج غیرطبیعی ترشحات آبکی یا خونابه
• دردهای لگنی
• احساس درد هنگام مقاربت جنسی

علت
هنوز پزشکان به علل ایجاد سرطان اندومتر پی نبرده¬اند. آنچه مشخص شده اینست که گاهی جهش¬های ژنتیکی در سلول-های اندومتریوم (سلول های پوششی رحم) رخ می¬دهد.
جهش¬های ژنتیکی سبب تبدیل سلول¬های سالم و نرمال به انواع غیرطبیعی می¬شود. سلول¬های سالم با سرعت تنظیم شده¬ای رشد یافته و تکثیر می¬شوند و نهایتاً در زمان مشخصی نیز از بین می¬روند. رشد و تکثیر سلول¬های غیرطبیعی خارج از کنترل بوده و در زمان تعیین شده، نابود نمی¬شوند. تجمع سلول¬های غیرطبیعی، توده (تومور) را تشکیل می¬دهد. سلول¬های سرطانی به بافت¬های اطراف حمله می¬کنند و می¬توانند از تومور اولیه جدا شده و در جاهای دیگر بدن گسترش یابند (متاستاز).

عوامل خطر
فاکتورهایی که خطر سرطان آندومتر را افزایش می¬دهند شامل:
• تغییر تعادل هورمون¬های بدن زنان. تخمدان¬ها دو نوع هورمون زنانه اصلی استروژن و پروژسترون تولید می¬کنند. نوسانات در تعادل این هورمون¬ها سبب ایجاد تغییر در آندومتریوم می¬شود.
هر بیماری یا شرایطی که مقدار استروژن را افزایش دهد اما در پروژسترون تغییری ایجاد نشود، می¬تواند خطر سرطان اندومتر را افزایش دهد. این موارد شامل الگوی نامنظم تخمک¬گذاری که می¬تواند در زنان مبتلا به تخمدان پلی¬کیستیک رخ دهد، چاقی و دیابت است. هورمون درمانی پس از یائسگی که حاوی استروژن است اما پروژسترون ندارد، خطر سرطان آندومتر را افزایش می¬دهد.
نوع نادری از تومورهای تخمدان که استروژن ترشح می¬کند نیز می¬تواند خطر سرطان آندومتر را افزایش دهد.
• سال¬های قاعدگی طولانی. شروع قاعدگی در سنین پایین – قبل از ۱۲ سالگی – یا شروع دیرتر یائسگی خطر سرطان آندومتر را افزایش می¬دهد. هر چه تعداد دوره¬های قاعدگی شما بیشتر باشد، مواجهه رحم شما با استروژن بیشتر می¬شود.
• آبستنی نداشتن. زنانی که هیچ¬گاه باردار نشده¬اند نسبت به زنانی که حداقل یک بارداری داشته¬اند در معرض خطر بیشتری برای سرطان اندومتر هستند.
• سنین بالاتر. هر چه سن شما بالاتر می¬رود، خطر سرطان آندومتر هم بیشتر می¬شود. اکثر سرطان¬های اندومتر در زنان مسن¬تر که یائسه شده¬اند رخ می دهد.
• چاقی. چاقی خطر سرطان آندومتر را افزایش می¬دهد. دلیل این امر آنست که چربی اضافی، تعادل هورمون¬های بدن را تغییر می¬دهد.
• هورمون درمانی برای سرطان پستان. زنانی که سرطان پستان داشته¬اند و داروی تاموکسیفن مصرف کرده¬اند خطر بالاتری برای ابتلاء به سرطان آندومتر دارند. اگر شما تاموکسیفن دریافت می¬کنید در این خصوص با پزشک خود مشورت کنید. برای بیشتر زنان، فواید تاموکسیفن بسیار بیشتر از خطر آن برای ایجاد سرطان آندومتر است.
• سندروم سرطان کولون موروثی. سرطان کولون غیرپولیپی موروثی (HNPCC) نوعی سندروم است که خطر سرطان کولون و سایر سرطان¬ها از جمله سرطان آندومتر را افزایش می¬دهد. HNPCC بخاطر جهش ژنی رخ داده و از والدین به کودکان منتقل می¬شود. اگر HNPCC در عضوی از خانواده شما تشخیص داده شود، بایستی در خصوص خطر سندروم ژنتیکی خود با پزشک مشورت کنید. اگر هم شما به HNPCC مبتلا هستید، از پزشک خود دربارۀ تست های غربالگری سرطان سؤال کنید.

عوارض
• سرطان آندومتر می¬تواند در بدن گسترش یابد که این امر، درمان موفق بیماری را مشکل¬تر می¬سازد. سرطان آندومتری که گسترش می¬یابد (متاستاز می دهد) معمولاً ریه¬ها را درگیر می¬کند.

آمادگی برای ویزیت پزشک
در صورتی که علامت یا نشانه¬ای دارید که شما را نگران می¬کند، به پزشک عمومی یا پزشک متخصص زنان خود مراجعه نمایید. اگر سرطان آندومتر در شما تشخیص داده شد، احتمالاً به پزشکی که در زمینه سرطان¬های سیستم تولید مثلی زنان تخصص دارد (آنکولوژیست زنان) ارجاع داده می¬شوید.
از آنجایی که ممکن است جلسه ویزیت کوتاه و خلاصه باشد و بحث¬های زیادی برای صحبت وجود دارد، خوب است که از قبل آماده شوید. در اینجا اطلاعاتی برای کمک به شما جهت آماده شدن و نیز آنچه می¬توانید از پزشک انتظار داشته باشید، بیان می¬شود.
آنچه می¬توانید انجام دهید
• علائمی که تجربه کرده¬اید را یادداشت نمایید. شامل هر گونه علائمی که حتی ممکن است با دلیل شما برای مراجعه به پزشک، بی¬ارتباط باشد.
• لیستی از داروها، ویتامین¬ها و مکمل¬های مصرفی خود، تهیه کنید. در صورتیکه در گذشته هر نوعی از هورمون-درمانی شامل قرص¬های ضد بارداری، تاموکسیفن و یا سایر درمان¬های هورمونی را استفاده کرده¬اید، اشاره نمایید.
• از یکی از اعضاء خانواده یا دوستان بخواهید شما را همراهی کند. گاهی درک و به خاطرسپاری تمام اطلاعات بیان شده در جلسه ویزیت مشکل است. شخصی که شما را همراهی می¬کند، می¬تواند آنچه درک نکرده یا فراموش کرده¬اید را بیاد آورد.
• سؤالاتی که می¬خواهید از پزشک بپرسید را یادداشت نمایید. زمان ملاقات شما با پزشک محدود است لذا آماده کردن لیستی از سؤالات، می¬تواند به شما در استفاده بهتر از وقت کمک کند. سؤالات خود را به ترتیب اهمیت یادداشت نمایید. برخی سؤالات اساسی در خصوص سرطان آندومتر عبارتست از:
• مهمترین علت علائم من چیست؟
• برای تشخیص سرطان آندومتر انجام کدام تست¬ها لازم است؟
• آیا تستی برای طبقه¬بندی سرطان وجود دارد؟
• چه درمان¬هایی وجود دارد؟ عوارض جانبی هریک از این درمان¬ها چیست؟ اثر این درمان بر میل جنسی چگونه است؟
• به نظر شما بهترین راه درمان برای من کدامست؟
• جایگزین رویکردهای اولیه که پیشنهاد کردید، چیست؟
• من بیماری¬های دیگری نیز دارم. چگونه می¬توانم به بهترین شکل، این مشکلات را مدیریت کنم؟
• آیا محدودیتی برای رعایت کردن، لازم است؟
• آیا سرطان در بدن من گسترش یافته¬است؟ در کدام مرحله قرار دارد؟
• پیش آگهی بیماری من چگونه است؟
• آیا لازم است نزد متخصص بروم؟ هزینه درمان چگونه است و چه میزان را بیمه پوشش می¬دهد؟
• آیا بروشور یا برگه دیگری وجود دارد که با خود ببرم؟ شما کدام وب¬سایت¬ها را معرفی می¬کنید؟
علاوه بر سؤالاتی که از پیش آماده کرده¬اید برای پرسیدن سؤالات دیگری که در طی جلسه ملاقات پیش آمده، تردید نکنید.
آنچه می¬توان از پزشک انتظار داشت
احتمالاً پزشک سؤالاتی از شما خواهد پرسید. اگر برای پاسخ به آنها آماده باشید می¬توانید زمان بیشتری را برای پرداختن به بحث¬هایی که مد نظرتان است، اختصاص دهید. سؤالاتی که ممکن است پزشک بپرسد:
• آیا به طور معمول خونریزی واژینال و یا ترشحات دیگری داشته¬اید؟ چند وقت یکبار اتفاق می¬افتد؟
• آیا دردهای لگنی داشته¬اید؟
• آیا علامت دیگری داشته¬اید؟
• علائم شما طولانی مدت بوده یا موقتی؟
• در صورتیکه مورد خاصی سبب بهبودی علائم شما می¬شود، بیان کنید.
• در صورتیکه مورد خاصی سبب تشدید علائم شما می¬شود، بیان کنید.
• آیا در هورمون درمانی برای علائم یائسگی خود تنها از هورمون استروژن استفاده می¬کنید؟
• آیا سابقه ابتلاء به سرطان داشته¬اید؟
• آیا اعضاء خانواده شما سابقه ابتلاء به سرطان دارند؟ خویشاوندان شما در چه سنی به سرطان مبتلا شدند؟ به کدام نوع از سرطان مبتلا شدند؟

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورتی که با هر گونه علامت یا نشانه¬ای از جمله خونریزی واژینال یا ترشحات بدون ارتباط با قاعدگی، دردهای لگنی یا درد هنگام مقاربت جنسی مواجه شدید که شما را نگران کرد، به پزشک خود مراجعه نمایید.

آزمایش های تشخیصی
تست¬ها و پروسه¬هایی که برای تشخیص سرطان آندومتر استفاده می¬شود، عبارتست از:
• آزمایشات لگنی. در طی بررسی¬های لگنی، پزشک با دقت بخش خارجی اندام تناسلی شما را معاینه کرده و سپس دو انگشت دست خود را وارد واژن نموده و همزمان با دست دیگر، شکم شما را فشار داده تا رحم و تخمدان¬های شما را احساس کند. وی همچنین ابزاری بنام فراخگر یا speculum (ابزاری برای باز نگهداشتن به منظور معاینه بهتر) را وارد واژن شما می¬کند که محل را باز نگهداشته تا پزشک بتواند واژن و سرویکس را از نظر وجود ناهنجاری¬ها بررسی نماید.
• استفاده از امواج صوتی برای تصویر برداری از رحم. ممکن است پزشک، التراسوند ترانس واژینال را برای بررسی ضخامت و بافت آندومتریوم و نیز به منظور رد سایر مشکلات توصیه کند. در این روش، یک ابزار عصا شکل (بنام مبدل) وارد واژن شما می¬شود. این مبدل از امواج صوتی برای ایجاد تصویر ویدئویی رحم استفاده می¬کند. این روش به پزشک برای مشاهده ناهنجاری¬های لایه پوششی داخل رحم کمک می¬کند.
• استفاده از اسکوپ برای معاینه آندومتریوم. پزشک برای طی بررسی داخل رحمی (هیستروسکوپی)، یک لولۀ باریک، منعطف و منور (بنام هیستروسکوپ) را از واژن و سرویکس عبور داده و وارد رحم شما می¬کند. لنز تعبیه شده بر روی هیستروسکوپ به پزشک اجازه می¬دهد تا داخل رحم و نیز آندومتریوم را معاینه کند.
• نمونه¬برداری از بافت برای آزمایش. برای نمونه¬برداری از سلول¬های داخل رحمی، باید بیوپسی آندومتر انجام دهید. این امر مستلزم برداشت بافت از لایه پوششی داخل رحم برای بررسی¬های آزمایشگاهی است. بیوپسی آندومتر می¬تواند در مطب پزشک انجام شود و معمولاً نیازی به بیهوشی ندارد.
• انجام جراحی برای برداشت بافت جهت آزمایش. درصورتی که طی بیوپسی بافت کافی برداشته نشود و یا نتایج بیوپسی نامشخص باشد، احتمالاً انجام روشی بنام کورتاژ تشخیصی dilation and curettage (D&C)) لازم است. طی D&C بافت از لایه پوششی رحم تراشیده شده و برای مشاهده سلول¬های سرطانی در زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار می¬گیرد.
اگر سرطان آندومتر تشخیص داده شود، احتمالاً به پزشکی که در زمینه درمان سرطان¬های سیستم تولید مثلی زنان (آنکولوژیست زنان) تخصص دارد، ارجاع داده می¬شوید.
مراحل سرطان اندومتر
زمانی که سرطان در شما تشخیص داده¬شد، پزشک گستردگی (مرحله) سرطان را بررسی می¬کند. تست¬هایی که برای تشخیص مرحله سرطان استفاده می¬شوند عبارتند از: عکس¬برداری از قفسه سینه با استفاده از اشعه ایکس، اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT scan)، اسکن توموگرافی گسیل پوزیترون (PFT scan) و آزمایشات خون. احتمالاً تعیین نهایی مرحله سرطان تا پیش از انجام عمل جراحی برای درمان، انجام نمی¬شود.
مراحل سرطان اندومتر عبارتست از:
• مرحله ۱: سرطان تنها در رحم شما یافت می¬شود.
• مرحله ۲: سرطان هم در رحم و هم در سرویکس دیده می¬شود.
• مرحله ۳: سرطان فراتر از رحم رفته، اما به مثانه و رکتوم نرسیده است. ممکن است غدد لنفاوی ناحیه لگن درگیر شده باشد.
• مرحله ۴: سرطان از ناحیه لگن هم فراتر رفته است و می¬تواند بر مثانه، رکتوم و بخش¬های دورتر بدن شما اثر بگذارد.

درمان دارویی
انتخاب شما برای درمان سرطان آندومتر به ویژگی¬های سرطان رحم از جمله مرحله آن، وضعیت عمومی سلامت و نیز ترجیحات شما بستگی دارد.
جراحی
جراحی برای برداشتن رحم به اکثر زنان مبتلا به سرطان آندومتر پیشنهاد می¬شود. بیشتر زنان مبتلا، تحت عمل جراحی برداشت رحم (هیسترکتومی) و نیز لوله¬های فالوپ و تخمدان¬ها (salpingo-oophorectomy) قرار می¬گیرند. هیسترکتومی، بارداری زنان را در آینده غیر ممکن می¬سازد. همچنین اگر یائسه نیستید، با برداشت تخمدان¬ها، یائسگی را تجربه خواهید کرد.
جراح در حین عمل جراحی نواحی اطراف رحم را از نظر نشانه¬های گستردگی سرطان بررسی می¬کند. همچنین جراح گره-های لنفاوی را برای انجام آزمایشات برمی¬دارد. این امر به تعیین مرحله سرطان کمک می¬کند.
پرتوتابی
طی درمان با اشعه، از پرتوهای پرانرژی از جمله اشعه ایکس برای از بین بردن سلول¬های سرطانی استفاده می¬شود. در برخی موارد، پزشک ممکن است پس از جراحی، پرتوتابی را برای کاهش خطر عود سرطان توصیه کند. در موارد خاص، درمان با اشعه پیش از عمل جراحی توصیه می¬شود تا تومور را کوچک و برداشت آن را آسان کند.
اگر وضعیت سلامتی شما برای عمل جراحی خیلی مناسب نباشد، ممکن است تنها درمان پرتوتابی را برگزینید. در زنان مبتلا به سرطان پیشرفته آندومتر، پرتودرمانی به کنترل دردهای مرتبط با سرطان کمک می¬کند.
پرتودرمانی می¬تواند شامل این موارد باشد:
• پرتوتابی از دستگاه به بیرون بدن. این روش پرتوتابی خارجی نامیده می¬شود، در طی این روش شما بر روی یک میز دراز کشیده و دستگاه، پرتوها را به بخش خاصی از بدن می¬تابد.
• پرتوتابی در درون بدن قرار می¬گیرد. پرتوتابی درونی (brachytherapy) به صورت قرارگیری یک وسیله مملو از اشعه، مثل دانه¬، سیم یا سیلندرهای کوچک، در درون واژن برای مدت زمان کوتاهی است.
هورمون درمانی
هورمون درمانی شامل مصرف داروهایی است که بر سطح هورمون¬های بدن اثر می¬گذارد. در صورتی که شما به سرطان آندومتر پیشرفته مبتلا هستید که در بدن شما گسترش یافته، هورمون درمانی می¬تواند یک گزینه مناسب باشد. گزینه¬ها شامل این موارد هستند:
• داروهایی که میزان پروژسترون را در بدن افزایش می¬دهند. پروژستین سنتتیک، نوعی از هورمون پروژسترون است که می¬تواند رشد سلول¬های سرطانی آندومتر را متوقف کند.
• داروهایی که میزان استروژن را در بدن کاهش می¬دهند. داروهای هورمونی می¬توانند سطح استروژن بدن را کاهش دهند یا استفاده از استروژنِ در دسترس بدن را مشکل کنند. سلول¬های سرطانی آندومتر برای رشد خود وابسته به استروژن هستنند و در پاسخ به این داروها از بین می¬روند.
شیمی درمانی
شیمی درمانی از مواد شیمیایی برای کشتن سلول¬های سرطانی استفاده می¬کند. شما می¬توانید یک، دو یا چند داروی شیمیایی را به صورت ترکیبی دریافت کنید. ممکن است شما داروهای شیمی درمانی را به صورت قرص (خوراکی) و یا از طریق وریدها (داخل وریدی) دریافت نمایید. شیمی درمانی ممکن است به زنانی پیشنهاد شود که سرطان آندومتر پیشرفته و یا عود کننده دارند که در بدن آنها گسترش یافته است. این داروها وارد عروق خونی شده و سپس در بدن پخش شده و سلول¬های سرطانی را نابود می¬کنند.

تغییر شیوه زندگی
پس از تشخیص سرطان آندومتر در شما، ممکن است ترس، نگرانی و سؤالات بسیاری داشته باشید. هر خانم راه جداگانه¬ای برای مقابله با سرطان پیدا می¬کند. در این زمان، شما چیزی را پیدا خواهید کرد که برای شما اثربخش باشد. پس از این مدت، شما ممکن است به سراغ موارد زیر بروید:
• اطلاعات کافی در خصوص سرطان آندومتر بدست آورید تا درباره درمان خود تصمیم بگیرید. اطلاعات کافی در زمینه سرطان خود کسب کنید چرا که موجب می¬شود برای تصمیم گیری درمورد نحوه درمان احساس راحتی کنید. از پزشک خود دربارۀ مرحله سرطان، گزینه¬های درمانی و نیز عوارض جانبی هریک سؤال کنید.
• سیستم حمایتی قوی را حفظ کنید. روابط محکم می¬تواند به شما برای کنار آمدن با درمان کمک کند. با دوستان صمیمی خود و اعضاء خانواده دربارۀ احساسات خود سخن بگویید. از طریق گروه¬های حمایتی در منطقه خود و یا به صورت آنلاین با سایر بیماران مبتلا به سرطان ارتباط برقرار کنید. از پزشک خود دربارۀ گروه¬های حمایتی در منطقۀ خود پرس¬و¬جو نمایید.
• تا زمانیکه می¬توانید به فعالیت¬های معمول خود ادامه دهید. تا زمانیکه احساس می¬کنید قادر به انجام کارهای معمول خود هستید، آنها را ادامه دهید.

پیشگیری
برای کاهش خطر سرطان آندومتر، می¬توانید:
• درباره خطرات هورمون درمانی پس از یائسگی از پزشک خود سؤال کنید. اگر جهت کمک به کنترل علائم یائسگی برای شما هورمون درمانی در نظر گرفته شده است، با پزشک خود دربارۀ خطرات و فواید آن صحبت کنید. جایگزینی استروژن پس از یائسگی می¬تواند خطر سرطان آندومتر را افزایش دهد مگر اینکه پیش از آن تحت عمل هیسترکتومی قرار گرفته باشید. مصرف استروژن و پروژسترون به صورت ترکیبی، می¬تواند این خطر را کاهش دهد. هورمون درمانی خطرات دیگری هم دارد، برای مثال امکان افزایش خطر سرطان سینه وجود دارد. بنابراین فواید و خطرات این روش را به کمک پزشک خود بسنجید.
• به مصرف قرص¬های پیشگیری از بارداری توجه کنید. مصرف قرص¬های پیشگیری از بارداری برای حداقل یکسال می¬تواند خطر سرطان آندومتر را کاهش دهد. به نظر می¬رسد این اثر تا چند سال پس از توقف مصرف قرص¬ها، ادامه یابد. البته قرص¬های خوراکی پیشگیری از بارداری عوارضی هم دارند، لذا فواید و خطرات آن را با پزشک خود مطرح کنید.
• وزن مناسبی داشته باشید. چاقی خطر سرطان آندومتر رحم را افزایش می¬دهد بنابراین برای بدست آوردن و حفظ وزن مناسب تلاش کنید. اگر به کاهش وزن نیاز دارید، فعالیت بدنی خود را افزایش و کالری دریافتی خود را کاهش دهید.
• در بیشتر روزهای هفته فعالیت داشته باشید. فعالیت بدنی می¬تواند خطر سرطان آندومتر را کاهش دهد. ورزش را به برنامه روزانه خود بیافزایید. سعی کنید در بیشتر روزهای هفته حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت داشته باشید. حتی اگر می¬توانید بیشتر ورزش کنید، بهتر است.

۰